Emigreren naar Spanje — en waarom het Mallorca wordt

De meeste mensen die naar Mallorca verhuizen, kennen het eiland al jaren van vakanties. Dat is tegelijk de reden dat het werkt en de reden dat het soms niet werkt: een plek die u in augustus kent, is in februari een andere plek.

Maar dat is de tweede vraag. De eerste is wat emigreren naar Spanje administratief betekent — en dat is voor heel Spanje hetzelfde. Pas als dat staat, wordt het interessant om over het eiland te praten. Deze gids loopt in die volgorde.

Het makkelijke deel

Als Nederlander heeft u vrij verkeer binnen de EU. Geen visum, geen verblijfsvergunning in de klassieke zin, geen toestemming nodig om zich in Spanje te vestigen of er te werken.

Dat is een wezenlijk verschil met Britse kopers, die sinds de brexit vastzitten aan negentig dagen per honderdtachtig. Voor u geldt dat niet, en het scheelt de hele visumdiscussie waar Engelstalige gidsen vol mee staan.

Wat u wél moet regelen

Vrij verkeer betekent niet vormvrij. Aan de Spaanse kant horen er drie dingen bij.

Het NIE heeft u sowieso nodig voor elke aankoop en voor belastingzaken.

Bij een verblijf van meer dan drie maanden hoort inschrijving in het vreemdelingenregister — de residencia, afgegeven als groen bewijs. Het is geen vergunning maar een registratie. Doorgaans toont u aan dat u over voldoende middelen en een ziektekostendekking beschikt.

Het empadronamiento is de inschrijving bij de gemeente waar u woont. Het koppelt u aan de lokale voorzieningen, is nodig voor schoolinschrijving en allerlei procedures, en gemeenten ontvangen middelen op basis van hun ingeschreven inwoners — ze zijn er dus behulpzaam mee.

En aan de Nederlandse kant

Dit is het deel dat mensen onderschatten, omdat er niets vanzelf gebeurt.

Uitschrijven uit de BRP. Bij een verblijf van meer dan acht maanden per jaar in het buitenland hoort emigratie-aangifte bij uw gemeente. Het is geen formaliteit: het beëindigt uw Nederlandse zorgverzekeringsplicht, raakt toeslagen en kinderbijslag, en het is het moment waarop uw fiscale positie kantelt.

Het M-biljet. In het jaar van vertrek doet u aangifte over een gebroken jaar. Dat formulier komt niet automatisch en wordt met regelmaat vergeten.

Uw Nederlandse woning. Verhuurt u die, dan verandert de fiscale behandeling: van eigen woning naar box 3. Verkoopt u, dan speelt de timing ten opzichte van uw emigratiedatum een rol. Beide horen vóór het vertrek bij een adviseur.

Bankzaken. Sommige Nederlandse aanbieders beperken rekeningen van niet-ingezetenen. Vraag het na vóórdat u zich uitschrijft, niet erna. DigiD blijft doorgaans bruikbaar, met een aanvullende inlogmethode vanuit het buitenland.

Zorgverzekering — het onderdeel dat er echt toe doet

Uw Nederlandse zorgverzekering eindigt bij uitschrijving. De EHIC dekt vakanties, geen wonen. Wat er daarna geldt, hangt af van uw situatie.

Ontvangt u AOW of pensioen uit Nederland, dan bent u doorgaans verdragsgerechtigd: u meldt zich met formulier S1 aan bij het CAK, krijgt toegang tot het Spaanse publieke stelsel, en betaalt daarvoor een verdragsbijdrage aan Nederland in plaats van uw oude premie. Dat is de route die de meeste gepensioneerde emigranten nemen.

Werkt u in Spanje, dan valt u onder de Spaanse sociale verzekering en is het via de werkgever geregeld.

Bent u geen van beide — bijvoorbeeld vervroegd gestopt vóór uw AOW-leeftijd — dan heeft u particuliere dekking nodig, en dat is ook wat de Spaanse inschrijving van u verlangt.

Praktisch op het eiland: de grote ziekenhuizen staan in Palma. Wie een dorp in de Tramuntana of in het noordoosten overweegt, doet er goed aan de rijtijd naar de dichtstbijzijnde spoedeisende hulp te kennen vóórdat hij hem nodig heeft. Veel Nederlanders houden daarnaast een aanvullende particuliere polis aan, vooral vanwege wachttijden en Nederlands- of Engelssprekende artsen.

AOW, pensioen en geld

De AOW wordt naar Spanje uitbetaald — de SVB maakt over naar het buitenland, dat is routine. Wel geldt er periodiek een levensbewijs; wie die brief negeert, ziet de betaling stoppen.

Waar uw pensioen wordt belast, bepaalt niet de overmaking maar het belastingverdrag, en dat behandelt AOW, aanvullend pensioen en overheidspensioen verschillend. Wie meerdere bronnen heeft, krijgt een gemengd antwoord en heeft het doorgerekend nodig — vóór het vertrek.

Auto en rijbewijs

Uw Nederlandse rijbewijs is als EU-rijbewijs geldig; na vestiging wordt omwisseling of registratie in Spanje verwacht, wat een administratieve handeling is en geen examen.

Een auto meenemen kan, maar hij moet binnen een bepaalde termijn op Spaans kenteken. Dat betekent een technische keuring en een registratiebelasting waarvan de hoogte van de uitstoot afhangt. Bij export uit Nederland kan een deel van de BPM worden teruggevraagd. Voor een oudere auto is verkopen in Nederland en hier kopen vaak goedkoper.

Buiten Palma is een auto praktisch onmisbaar.

De 183-dagengrens

Verblijft u in een kalenderjaar meer dan 183 dagen in Spanje, dan wordt u daar in de regel fiscaal inwoner — met als gevolg dat uw wereldinkomen in het Spaanse stelsel valt.

Die grens staat los van uw inschrijving. Het is mogelijk om fiscaal inwoner te worden zonder dat te bedoelen.

Tussen Nederland en Spanje bestaat een belastingverdrag dat regelt welk land wat mag heffen. Hoe dat in uw geval uitpakt hangt af van inkomstenbronnen, vermogen en timing — en hoort vóór de verhuizing bij een adviseur die beide stelsels kent. Wie de grens passeert en pas daarna vraagt, onderhandelt over het verleden.

Twee punten die daarbij misgaan. Spaans inwonerschap geldt voor het hele kalenderjaar of niet — er bestaat geen Spaanse gebroken-jaarbehandeling zoals u die uit Nederland kent, wat het moment van verhuizen tot een keuze maakt. En inwonerschap brengt opgaveverplichtingen voor bezittingen buiten Spanje mee, los van de vraag of er belasting over verschuldigd is.

Waarom dan Mallorca

Tot hier gold alles voor heel Spanje. Vanaf hier niet meer.

Mallorca is geen goedkope keuze binnen Spanje — de Costa Blanca en het binnenland zijn dat veel eerder. Wat het eiland biedt in ruil is bereikbaarheid en jaarrond infrastructuur: directe vluchten naar Amsterdam het hele jaar door, ziekenhuizen en internationale scholen op één eiland, en een gemeenschap van vaste bewoners in plaats van uitsluitend zomergasten.

Wat het niet biedt is ruimte. De bouwmogelijkheden zijn begrensd, in de Tramuntana door UNESCO-bescherming, elders door bestemmingsregels — en dat is tegelijk de reden dat de waarden er standhouden en dat de instapprijs hoog is.

Waar op het eiland

Mallorca is klein genoeg om in anderhalf uur te doorkruisen en gevarieerd genoeg dat de keuze er werkelijk toe doet.

Palma biedt het meest complete jaarrond leven: de ziekenhuizen van het eiland, internationale scholen, restaurants die in januari open zijn, en een luchthaven op twintig minuten. Voor wie een stad wil, het voor de hand liggende antwoord.

Het zuidwesten — Andratx, Camp de Mar, Santa Ponsa — is de gevestigde internationale corridor, goed voorzien en snel in Palma.

De dorpen van de Tramuntana, waaronder Sóller, Deià en Valldemossa, bieden de mooiste ligging van het eiland en de krapste markt. Het gebergte staat onder UNESCO-bescherming, wat de bebouwing begrenst — en precies daarom houden de waarden daar stand.

Het noordoosten en oosten rond Pollença, Alcúdia en Artà is rustiger en seizoensgebondener. In de zomer uitstekend, daarbuiten werkelijk stil — wat sommigen zoeken en anderen pas achteraf ontdekken.

Het binnenland rond Santa María, Binissalem en Felanitx is wat veel mensen in hun tweede jaar kiezen: dorpen die ‘s winters wakker blijven, aanzienlijk meer ruimte voor hetzelfde geld, twintig minuten van de kust in plaats van eraan.

Het eerlijke advies: huur een jaar voordat u koopt, en breng daarin een februari door. Het eiland in de winter is het eiland waarin u gaat wonen.

De nadelen, eerlijk

Dit deel ontbreekt in de meeste verhuisverhalen, en juist dit bepaalt of de stap na drie jaar nog bevalt.

De bureaucratie is niet moeilijk, maar traag. Vrijwel elke handeling vraagt een cita previa — een vooraf geboekte afspraak — en die afspraken zijn schaars. Reken in weken waar u dagen gewend bent, en houd er rekening mee dat één zaak twee bezoeken kan kosten.

Spaans is in het ambtelijke traject geen keuze. In de kustplaatsen komt u dagelijks ver met Engels. Bij de belastingdienst, het gezondheidscentrum en de gemeente niet. Op de Balearen komt het Catalaans er in officiële stukken bij.

Fiscaal wordt het complexer, niet eenvoudiger. Vertrek lost zelden iets vanzelf op: de Nederlandse kant vraagt uitschrijving en afstemming, en als belastingplichtige in Spanje komt er een opgaveplicht voor bezittingen in het buitenland bij. Twee systemen tegelijk is eerder regel dan uitzondering.

De woningmarkt is seizoensgedreven. Langlopende huurcontracten zijn in toeristische plaatsen duidelijk schaarser dan in het binnenland, simpelweg omdat verhuur per week de eigenaar meer oplevert. Huren in januari en huren in juni zijn twee verschillende markten.

Afstand kost meer dan een vliegticket. Zorg voor ouder wordende ouders, kleinkinderen die opgroeien en uitvaarten laten zich niet plannen rond goedkope vluchten.

Geen van deze punten is een argument tegen emigreren. Het zijn argumenten om eerst te huren, in het laagseizoen te komen kijken en de fiscale kant vóór vertrek door te rekenen in plaats van erna.

Veelgestelde vragen

Heb ik als Nederlander een visum nodig voor Spanje?

Nee. Als EU-burger geldt vrij verkeer. Bij een verblijf van meer dan drie maanden hoort inschrijving in het vreemdelingenregister, en dat is een registratie, geen vergunning.

Moet ik mij uitschrijven in Nederland?

Bij een verblijf van meer dan acht maanden per jaar in het buitenland hoort emigratie-aangifte bij uw gemeente. Dat beëindigt onder meer uw Nederlandse zorgverzekeringsplicht en raakt toeslagen — het gebeurt niet vanzelf.

Hoe zit het met mijn zorgverzekering?

Uw Nederlandse polis eindigt bij uitschrijving. Met AOW of pensioen bent u doorgaans verdragsgerechtigd via het CAK en krijgt u toegang tot het Spaanse stelsel; wie hier werkt valt onder de Spaanse sociale verzekering; wie geen van beide is, heeft particuliere dekking nodig.

Wordt mijn AOW naar Spanje uitbetaald?

Ja, de SVB betaalt naar het buitenland. Waar de uitkering wordt belast, bepaalt het belastingverdrag, dat AOW, aanvullend pensioen en overheidspensioen verschillend behandelt.

Wanneer word ik in Spanje belastingplichtig?

In de regel na meer dan 183 dagen verblijf in een kalenderjaar, al kunnen andere criteria meespelen. Spaans inwonerschap geldt bovendien voor het hele kalenderjaar, wat het moment van verhuizen relevant maakt.

Kan ik mijn auto meenemen?

Ja, maar hij moet binnen een bepaalde termijn op Spaans kenteken, met keuring en registratiebelasting. Voor een oudere auto is verkopen in Nederland vaak voordeliger.

Wat is het verschil tussen NIE en residencia?

Het NIE is een identificatienummer voor fiscale en juridische handelingen en zegt niets over verblijf. De residencia is de registratie als in Spanje wonende EU-burger.

Is Mallorca duur om te wonen?

Woonruimte in de gewilde kust- en Tramuntanagemeenten wordt internationaal geprijsd, niet lokaal. De dagelijkse kosten zijn gematigder, al valt elektriciteit tegen. Het gat tussen die twee is hier groter dan op het Spaanse vasteland.

Wat zijn de voor- en nadelen van emigreren naar Spanje?

Aan de plukant staan het klimaat, de langere buitenseizoenen en het vrije vestigingsrecht binnen de EU. Daartegenover staan trage bureaucratie met geboekte afspraken, Spaans als vereiste in het ambtelijke traject, dubbele fiscale administratie in de eerste jaren en een seizoensgedreven huurmarkt.

Wat zeggen ervaringen van andere Nederlanders?

Twee dingen komen telkens terug: het laagseizoen wordt onderschat, en de fiscale kant wordt te laat geregeld. Beide zijn te ondervangen door een winter mee te maken vóór aankoop en het belastingadvies vóór vertrek in te winnen.